Paź 6, 2014

Opublikowany by | 0 Comments

Podmiotowość

Podmiotowość

Podmiotowość-zdolność jednostek lub grup do wywierania wpływu na swoje otoczenie
Struktura- kontekst, warunki materialne wyznaczające zakres dostępnych aktorom(ludziom przyjmującym role społeczne) działań. Dyskusja wokół tego tematu dotyczy gl. Kwestii w jakiej mierze my jako aktorzy społeczni możemy kształtować swój los a w jakim stopniu jest on zdeterminowany przez sily zewn.
Głowne stanowiska odnoszące się do relacji struktura-podmiotowosc:
1. stanowiska akcentujące rolę struktury:
A) Strukturalizm jako ruch: zapoczątkowal go Ferdynadn de Saussure. Twierdził on, że relacja między slowami w języku ma ustrukturyzowany charakter i rozumienie języka jest tożsame z rozumieniem jego podst. struktury. Potem Claude Levi-Strauss stwierdzil, z podobnie jak de Saussure jezyk można analizowac społeczeństwa jako systemy Aby wyjaśnić dzialania jednostek i zbiorowości należy ustalic ogolne reguly zachowania. Marksista Louis Althusser- jednostki czy podmioty odgrywają w rzeczywistości spol. role tylko w tej mierze, w jakiej są nosicielami struktur,a tą rzeczywistoscią rządzą złożone oddziaływania struktur gospodarczych politycznych i ideologicznych z których kazda jest stosunkowo autonomiczna. Jednostki działają w zgodzie ze strukturami, które są dla nich niewidoczne i których istnienia mogą sobie nie uświadamiać.
B) Strukturalizm jako tendencja (Hay): okreslenie „strukturalistyczny” jest pojęciem stosowanym przez krytykow interpretujących prace innych badaczy,którzy faworyzują znaczenie struktury kosztem znaczenia podmiotowości. Stanowiska prostrukturalistyczne wyjaśniają zmiany polityczne odwołując się do analizy rozwoju i wzajemnych oddziaływań struktur a podmiotowość sprowadzają do roli epifenomenu. Główne zarzuty wobec prac strukturalistycznych: jednostki pelnią jedynie role nosicielek struktur, nie mają kontroli nad strukturą spol.
C) Intencjonalizm: wyjaśnienie powinno się skupiac na roli jednostki lub grupy. W wyjasnieiach centralną rolę odgrywa podmiotowość a struktura ma znaczenie drugoplanowe. 3 nurty tego ruchu:
-teoria racjonalnego wyboru: glowną pobudką jednostek jest maksymalizacja ich zysku, podmioty kalkulują jakie dzialania przyniosą im korzysc
-teoria publicznego wyboru: politycy i urzędnicy rządowi dąza do realizacji swoich interesow
-podejscie pluralistyczne (Smith): jego zwolennicy akcentują rozproszenie władzy politycznej i uznają, ze pojedyncza grupa lub jednostka nie jest w stanie zdominowac społeczeństwa. Polityka polega na rozstrzyganiu konfliktów interesow.Jesli dane grupy pozbawione są dostępu do władzy to zaczy, ze były nie dosc wytrwale w swych wysilkach albo ich interesy były nie dosc zagrozone. Krytyka; pluralizm nie zauwaza, ze wladza czasem marginalizuje lub pozbawia wpływów pewne grupy.
2. Ujęcia dialektyczne: zakladają, ze podmiotowość wpływa na strukturę i na odwrot.:
A) Teoria strukturyzacji (Giddens): Między strukturą a podmiotowością istnieje współzależność. Struktura istnieje tylko dzięki podmiotowości a podmioty korzystają wspolnie z pewnych regul i zasobow, ktore ograniczają lub ulatwiają ich dzialania. Wg. Giddensa takie struktury ograniczają możliwości jednostek ale tez umożliwiają pewne dzialania. Pewne dzialania mogą prowadzic do rekonstytucji struktury co będzie wpływać na przyszle dzialania. Wg.Giddensa struktura i podmiotowość ie są odrębnymi zjawiskami ale dwiema stronami tej samej monety.Zarzuty: podmiotowość i struktura są pomijane albo stapiane w jedno do tego stopnia, ze rozroznienie między nimi traci jakiekolwiek znaczenie, Giddens nie jest zdolny wyjaśnić wzajemnej dialektyki czy interakcji między strukturą a podmiotowością.
B) Podejście strategiczno-relacjonalne (Hay i Jessop): Struktura i podmiotowość to odrębne zjawiska. Punktem wyjscia jest struktura. Dzialania mają miejsce jedynie w obrębie istniejącego już wczesniej, ustrukturyzowanego kontekstu, który jest strategicznie selektywny- faworyzuje pewne strategie kosztem innych. Takie konteksty nie zapewniaja rownych szans ale zawieraja ułatwienia, które zapewniają przewagę niektórym graczom. Jednostki formułują swe strategie na podst. częsciowej wiedzy o strukturach, np. strategie pokonujące problemy stwarzane przez strategicznie selektywne konteksty. Podmioty posiadają zdolność do zmiany okoliczności strukturalnych dzięki procesowi uczenia się strategicznego-uczenie się właściwego postępowania na popełnionych blędach i dostosowywanie strategii do sytuacji. Strategie przyjmowane przez jednostki mogą przynosic skutki zamierzone i niezamierzone.
C) Ujęcie morfogenetyczne (Margaret Archer): Struktura i podmiotowość są odrębnymi aspektami rzeczywistości, mają niepowtarzalne właściwości i możliwości i nie można sprowadzic jednej z nich do drugiej.Występują między nimi wzajemne powiązania w czasie, oddziałują na siebie w różny sposób, można je oddzielic czasowo. Struktura poprzedza w czasie podmiotowość a zmiany struktury następują po działaniach podmiotow. Cykl morfogenetyczny: podst. model związkow między strukturą a podmiotowością w czasie;
-warunkowanie strukturalne (T1): w wyniku wcześniejszych działań kształtują się określone warunki, które wpływają na interesy jednostek
-interakcje społeczne (T2-T3): na podmioty silnie wpływają ustrukturyzowane warunki T1, ale jednostki mogą w pewnym stopniu wywierac niezależny wpływ na wydarzenia. Grupy i jednostki oddziałują na siebie wzajemnie wykorzystując wlasne zdolności umiejętności i osobowości. Podmioty starają się realizowac swoje interesy i wpływać na wyniki.
-doskonalenie lub odtwarzanie strukturalne (T4): w wyniku działań T2-T3 zmieniają się warunki strukturalne, części grup udalo się zmienic te warunki dostosowując je do wlasnych interesow, część grup poniosła porażkę. Często zmiana zachodząca w warunkach strukturalnych jest wynikiem konfliktu lub kompromisu. Struktura nie jet tworzona ale modyfikowana w wyniku działań T2-T3, ten proces zmian to morfogeneza.. Punkt koncowy T4 jest zarazem punktem T1 innego cyklu.
Pochód postmodernistyczny:
-wyzwanie postmodernistyczne: spór o zależność między strukturą a podmiotowością to przykład problematycznych aspektow zachodniej filozofii, która jest zbudowana wokół opozycji binarnych, w których znaczenie jednego czlonu zalezy od znaczenia drugiego jak:umysl-cialo, obecność-nieobecnosc itp. Struktura i podmiotowość to tez opozycja binarna. Tradycyjnie myslący badacze opowiadają się albo za jednym albo za drugim ale tylko kosztem lekceważenia drugiego aspektu p. strukturalista będzie faworyzowac strukturę ale tylko wtedy gdy będzie marginalizowac znaczenie podmiotowości. Wg. Postmodernistow nie ma istniejącej niezależnie struktury czy podmiotowości, są to jedynie pojęcia istniejące w ramach dyskursu za pomoca którego pojmujemy i konstruujemy swiat wokół nas.

1. Historyzm kontra uniwersalizm(przepisane ze sciągi bo w tekscie nie było)
Podejście historyczne – szuka w badanych przedmiotach rzeczy wyjątkowych, niepowtarzalnych, na tej zasadzie działają nauki idiograficzne.
Uniwersalizm – szukanie prawdopodobieństw, powtarzalności, ogólnych praw, na tej zasadzie działają nauki nomotetyczne.
Indywidualizm – wszelkie zjawiska i procesy społeczne wyjaśniane są przez odwołanie do cech i zachowań jednostkowych.
Holizm- zjawiska społeczne stanowią układy podlegające zasadom nie dającym się wywnioskować z prawidłowości rządzących ich składnikami

W tym tekscie było jeszcze cos o związkach między kulturą a podmiotowością odzwierciedlająca związki między strukturą a podmiotowością,ale wydaje mi się, ze to nie ma związku z tematem więc już tego nie pisałam. Jakby co to sobie doczytajcie.

Więcej